• Phone +31 (0)50 7630740
  • mail@cstg.nl
  • Friesestraatweg 13, 9831 TB Aduard

Borgen & Kloosters


Rond het jaar 800 is de kerstening van het gebied ten oosten van de Lauwers en de Eems begonnen. De missionaris Liudger zorgde voor de kerstening van het gebied tot de rand van Middag – Humsterland. Het gebied van Ezinge en Aduard viel onder de gemeente van Baflo.
Vanaf de 12e eeuw stichten ‘leken’ met aanzien en centjes hun eigen kerken. Sinds deze tijd is er makkelijk aan bakstenen te komen en werd het bouwen van stenen kerken makkelijker. Vanuit de omliggende gebieden werd er geen toezicht gehouden, op waar de mensen in het gebied zich mee bezig hielden, dus ze konden vrij hun gang gaan. De rijke meneren ook wel Ikemannen genoemd, kochten kerken op of bouwden ze zelf.

Ook bouwden deze Ikemannen Steenhuizen, dezen werden allereerst gebruikt ter verdediging van het gebied en als veilige plek als het gebied aangevallen werd. Deze steenhuizen waren echter niet bedoelt om in te wonen, want er zaten geen ramen in, dus geen licht inval en ook konden ze niet verwarmd worden. Men verbleef dus enkele korte tijd in deze gebouwen als ze aangevallen werden. Toen de verdedigingsfunctie van deze Steenhuizen overbodig werd, toen werden ze omgebouwd tot Borgen, grote, mooie landhuizen die als buitenhuizen gebruikt werden. Rondom de borg lagen tuinen, een schatkamer, wat in tegenstelling tot wat er nu van verwacht wordt, geen geld en juwelen waarborg, maar vee. DE schatkamer van een borg was het boerderij deel waar het vee stond. Ook hadden de meeste borgen slotgrachten om hun land duidelijk af te bakenen en te verdedigen. De Allersmaborg is in deze regio een mooi voorbeeld.


Kloosters in het gebied:


Vanaf de 12e eeuw werd het gebied overdekt door meerdere vestigingen en kerken van verschillende kloosterorden. De drie grootste kloosterorden in het gebied waren de Benedictijnen, de Cisterciënzers en de Monstratenzers. De stichtingsgolf van deze kloosters ging uit van de elite in het gebied. De elite schonk grote geld sommen, stukken land en goederen aan de kloosters en haalt hier voor zichzelf een goede ruil uit. De elite zag het namelijk als mooie ruil dat zij hun spullen aan het klooster schonken in ruil voor het feit dat zij en hun gewassen en bedrijven werden meegenomen in de gebeden van de monniken. Hiermee voorzagen zij zichzelf van het ‘eeuwige zielenheil’.

De Kloosters bouwden zelf graag op de vruchtbare zeekleigronden, waar hun gewassen goed op groeiden en van de klei konden bakstenen en kloostermoppen gebakken worden. Een voorbeeld in de regio is de Olde Luersmaheerd die in Beswerd stond, deze heerd, een ander woord voor borg, bestaat nu niet meer. De Heerd is door de eigenaar aan het klooster geschonken. In zijn hoogtij dagen besloeg het Aduarder klooster, dat het grootste klooster in de regio en op een gegeven moment zelfs het grootste klooster van Noord Europa was, zo’n 6 tot 7000 hectare grond.
Kloosters waren in die tijd de centra voor wetenschap en kennis, grote projecten in de regio werden van hieruit aangestuurd en opgezet. Enkele voorbeelden zijn het afwateringssysteem, de inpoldering en de dijkbouw van et gebied. Ook zorgde het klooster voor de aanleg van het Aduarderdiep aan het eind van de 14e eeuw en de aanleg van de Aduarderzijl. Zelf hadden de monniken ook belang bij de aanleg van deze waterweg en de verbinding naar de zee. Op deze manier kon het klooster haar producten vanuit Drenthe en het wierdengebied vervoeren naar andere havens in Noord Europa, vooral Hamburg was een belangrijke handelspartner.

In 1594 werd Groningen ingelijfd in de Zeven Verenigde Nederlanden. In deze tijd werd ook de reformatie doorgevoerd en werden de kloosters in Noord Nederland grotendeels opgeheven. Hiermee kwam een eind aan de hoogtij dagen van de kloosters in het gebied. Hierdoor verschoof de macht in het gebied van de kloosters naar de land adel. De kloosters werden ontmantelt, maar veel van de oude kerken staan nog wel in dit gebied en zijn nog steeds te bezoeken.
 

The World is a book, and those who do not travel read only a page