• Phone +31 (0)50 7630740
  • mail@cstg.nl
  • Friesestraatweg 13, 9831 TB Aduard

Middag - Humsterland


Het gebied is ontstaan vanuit het schiereiland Middag en het eiland Humsterland. Deze twee gebieden lagen los van elkaar en zijn door ze afzetting van Zeeklei verbonden geraakt met elkaar en na de indijking is het een groot gebied geworden. In het gebied zijn ten tijde van de zee overstromingen wierden gebouwd, er zijn twee soorten wierden, dorpswierden en huiswierden. Huiswierden zijn aangelegd, zodat er een huis op gebouwd kon worden, om dit droog te houden tijdens de overstromingen, als het laag water was en de lagere gebieden droog kwamen te liggen, dan had men het vee daar staan, als de vloed er aan kwam, werden de mensen en dieren weer omhoog gehaald. Dorpswierden zijn wierden met de kerk op de top van de wierde en meerdere huizen in cirkelvorm erom heen. De oudste wierden dateren terug naar 600 voor Christus. Veel van deze wierden zijn nu nog te zien, als verhogingen in het verder platte en open landschap. In Friesland zijn de dorpen op deze verhogingen vaak ook uitgegroeid tot kleine stadjes, dit is in Groningen niet het geval, omdat de Hanzestad Groningen de boeren van de Ommelanden verplichte al hun handelswaren eerst op de markt in de stad aan te bieden, voor ze de producten op eigen markt mochten verkopen. Hierdoor groeide de stad Groningen aanzienlijk en had zij de belangrijkste positie in de provincie. Deze regeling zorgde er ook voor dat de wierdedorpen klein bleven. Er woonden alleen boeren die het land verbouwden en daarna moest alles en iedereen eerst naar de  stad, dit heeft het ontstaan van stadjes op de wierden tegengehouden.

Middag Humsterland is een beschermd natuurgebied, het heeft een tijdje de interesse van UNESCO gehad, maar het gebied heeft geen UNESCO status, omdat de werelderfgoedlijst haar grenzen wilde verleggen buiten Europa en daar meer de focus op legde. Toen heeft de provincie zelf besloten om afspraken te maken om het gebied te beschermen. Er lopen veel kronkelslootjes en watertjes door het gebied, dit zijn oude sloten en laten zien hoe het gebied in vroegere tijden afgewaterd werd, nu hebben de grote Diepen en de sluizen, hier Zijlen genoemd, de taak van die afwaterslootjes overgenomen. Om ervoor te zorgen dat het gebied toch zijn uitstraling behield, is er afgesproken welke watertjes wel verlegd of gedempt mogen worden en welke absoluut niet. Hierdoor is er nog steeds een kronkelverkaveling van het landschap te zien.

Middag Humsterland is een oud en bijzonder natuurgebied, het is zelfs het oudste cultuurlandschap van Nederland. Dit kenmerkt zich door een aantal dingen, het gebied is sinds de prehistorie nauwelijks aangetast, het is wel meegegaan met de tijd, dit is te zien in de veranderende bouwvormen. In de begintijd van de wierden werden alle gebouwen nog van hout gebouwd, later werd er door de komst van de kloosters en de aanwezigheid van al het klei in de grond, een manier gevonden om te bouwen met bakstenen, kloostermoppen en dakpannen. Hieraan valt te zien dat het gebied met de tijd is meegegaan, maar verder is er na de indijking van het gebied, niet veel aan verandert. In de grond zijn de overblijfselen gevonden van oude beschavingen, en daarmee kan aangetoond worden dat er al heel lang mensen in het gebied wonen en werken, maar toch heeft de mensheid zich grotendeels aangepast bij de natuurlijke processen in plaats van de natuur te dwingen naar de menselijke werkzaamheden. Daarbij heeft er in het gebied geen grote industrialisatie plaatsgevonden, geen herverkaveling en ook geen grote bevolkingsgroei, dit alles zorgt ervoor dat het gebied nog heel behouden is en omdat er weinig invloed op het gebied is uitgeoefend, mag het zich nu het oudste cultuurlandschap van Nederland noemen, want het is al zeker 20 eeuwen op dezelfde manier in gebruik.
 

The World is a book, and those who do not travel read only a page